مجله پزشکی، سلامت، تغذیه و سبک زندگی سالم مطالب سایت جایگزین مشاوره پزشک نیست
تغذیه نوامبر 16, 2026 7 دقیقه مطالعه

برای یبوست در بارداری چی بخوریم؟ ۱۲ غذای بی‌خطر + ۵ خوراکی ممنوعه

غذای یبوست در بارداری
تلگرام واتساپ

یبوست یکی از شایع‌ترین و کلافه‌کننده‌ترین مشکلات بارداری است؛ از نفخ و دل‌درد تا فشار هنگام دفع و ترس از هموروئید. خیلی از مامان‌ها می‌پرسند برای یبوست در بارداری چی بخوریم که هم شکم زود باز شود و هم برای جنین ضرر نداشته باشد؟ واقعیت این است که بیشتر یبوست‌های بارداری با اصلاح تغذیه، آب کافی و کمی تحرک بهتر می‌شوند و نیازی به مسهل قوی نیست.

در این مطلب به زبان ساده می‌گوییم چرا در بارداری یبوست می‌گیرید، ۱۲ غذای ملین و بی‌خطر کدام‌اند و کدام ۵ خوراکی و مسهل گیاهی در بارداری ممنوع است.

چرا در بارداری دچار یبوست می‌شویم؟

قبل از اینکه بگوییم چی بخوریم، علت را بدانید تا درمان ریشه‌ای شود:

  • هورمون پروژسترون: حرکات روده را کند می‌کند تا جذب مواد برای جنین بیشتر شود، اما همین باعث سفت شدن مدفوع می‌شود.
  • فشار رحم روی روده: مخصوصاً در سه‌ماهه دوم و سوم، رحم بزرگ به روده فشار می‌آورد.
  • قرص آهن: آهن یبوست را تشدید می‌کند و بیشتر خانم‌ها از ماه چهارم آن را مصرف می‌کنند.
  • کم‌آبی و کم‌تحرکی: تهوع، استفراغ، کم شدن آب بدن و استراحت زیاد، یبوست را بدتر می‌کند.

پس درمان فقط یک میوه خاص نیست، ترکیب فیبر + آب + حرکت است.

برای یبوست در بارداری چی بخوریم؟ ۱۲ غذای بی‌خطر و ملین

این ۱۲ مورد برای بیشتر خانم‌های باردار بی‌خطرند و اثر ملین ملایم دارند:

۱. آلو بخارا و آب آلو؛ قوی‌ترین ملین طبیعی

آلو هم فیبر بالا دارد و هم سوربیتول طبیعی که آب را به روده می‌کشد. روزی ۴ تا ۵ عدد آلو بخارای خیس‌خورده با یک لیوان آب ولرم، صبح ناشتا یا شب قبل از خواب، برای خیلی‌ها معجزه می‌کند.

۲. انجیر تازه و خشک

انجیر تازه در تابستان و ۲ تا ۳ عدد انجیر خشک خیس‌خورده در بقیه فصل‌ها، یک ملین عالی است. انجیر را خوب بجوید و حتماً بعدش آب بنوشید تا نفخ ندهد.

۳. گلابی، سیب با پوست، کیوی و پرتقال

این میوه‌ها را با پوست نازک و خوب شسته‌شده بخورید، چون بیشتر فیبر در پوست است. کیوی و گلابی رسیده اثر ملین قوی‌تری نسبت به موز و سیب زمینی دارند. روزی ۲ تا ۳ واحد میوه کافی است.

۴. سبزیجات برگ سبز و سالاد

کاهو، اسفناج پخته، کلم، کدو، هویج و خیار را هر روز در ناهار و شام بگنجانید. یک کاسه سالاد با روغن زیتون، هم فیبر می‌دهد و هم به نرم شدن مدفوع کمک می‌کند.

۵. سوپ جو، آش و غذاهای آبکی

سوپ جو با هویج و کدو، آش سبک با حبوبات کم و خوراک لعاب‌دار، برای روده باردار خیلی بهتر از غذای خشک و سرخ‌کردنی است. هفته‌ای ۳ تا ۴ بار سوپ بخورید.

۶. جو دوسر و نان سبوس‌دار

صبحانه جو دوسر با شیر و یک قاشق عسل، یا نان سنگک و بربری سبوس‌دار به‌جای نان سفید و باگت، حجم فیبر روزانه را خیلی بالا می‌برد. تغییر نان به‌تنهایی در خیلی‌ها یبوست را نصف می‌کند.

۷. عدس، لوبیا و نخود به‌مقدار کم

حبوبات فیبر فوق‌العاده‌ای دارند اما نفاخ‌اند. آن‌ها را از شب قبل خیس کنید، آبش را عوض کنید و کامل بپزید. با مقدار کم شروع کنید؛ مثلاً نصف لیوان عدس پخته در سوپ.

۸. ماست پروبیوتیک و کفیر

به‌هم خوردن باکتری‌های روده در بارداری شایع است. روزی یک لیوان ماست پروبیوتیک یا کفیر کم‌چرب، حرکات روده را منظم‌تر می‌کند و نفخ را کمتر می‌کند.

۹. آب ولرم و نوشیدنی‌های ساده

فیبر بدون آب، یبوست را بدتر می‌کند. روزی ۸ تا ۱۰ لیوان آب، دوغ رقیق و شربت خاکشیر رقیق بنوشید. یک لیوان آب ولرم ناشتا، روده را برای دفع صبحگاهی تحریک می‌کند.

۱۰. روغن زیتون بکر

یک قاشق مرباخوری روغن زیتون روی سالاد یا سوپ، مدفوع را نرم‌تر و دفع را راحت‌تر می‌کند. روغن زیتون را حرارت زیاد ندهید تا خاصیتش حفظ شود.

۱۱. خاکشیر؛ خوب اما با احتیاط

خاکشیر رقیق با آب ولرم برای خیلی‌ها ملین خوبی است. اما در سه‌ماهه اول و در کسانی که سابقه لکه‌بینی، انقباض یا سقط دارند، مصرف زیاد و غلیظ آن توصیه نمی‌شود. روزی یک لیوان رقیق کافی است و بدون نظر پزشک هر روز و پشت سر هم نخورید.

۱۲. تخم شربتی و دانه چیا با آب فراوان

یک قاشق چای‌خوری تخم شربتی در یک لیوان آب که کامل لعاب انداخته، به نرم شدن شکم کمک می‌کند. قانون مهم: حتماً با آب زیاد مصرف شود. مصرف خشک و بدون آب در بارداری ممنوع است.

۵ خوراکی و عادتی که یبوست بارداری را بدتر می‌کند

این‌ها را کم کنید یا کنار بگذارید:

  • ۱. برنج سفید زیاد، نان سفید، ماکارونی و فست‌فود: فیبر ندارند و مدفوع را سفت می‌کنند.
  • ۲. موز نارس، چای پررنگ و قهوه زیاد: تانن چای و قهوه آب بدن را کم و یبوست را تشدید می‌کند.
  • ۳. غذاهای سرخ‌کردنی، سوسیس و کالباس و چیپس: هضم را کند و نفخ را زیاد می‌کنند.
  • ۴. مسهل‌های گیاهی قوی: سنا، برگ سنا، روغن کرچک، خاکشیر غلیظ هر روزه و دمنوش‌های مسهل بازاری در بارداری ممنوع‌اند چون می‌توانند انقباض رحمی بدهند.
  • ۵. نگه داشتن مدفوع و بی‌تحرکی: هر وقت حس دفع آمد، عقب نیندازید. نشستن طولانی روی توالت و زور زدن شدید هم باعث هموروئید و شقاق می‌شود.

برنامه یک روزه ساده برای باز شدن شکم در بارداری

اگر نمی‌دانید از کجا شروع کنید، این روتین را ۳ روز امتحان کنید:

  • صبح ناشتا: یک لیوان آب ولرم + ۴ عدد آلو خیس‌خورده
  • صبحانه: جو دوسر با شیر + یک عدد کیوی یا گلابی
  • ناهار: سوپ جو یا خوراک سبزیجات + نان سنگک + سالاد با روغن زیتون
  • عصر: یک لیوان کفیر یا ماست پروبیوتیک + ۲ عدد انجیر
  • شام: غذای سبک و زودهنگام + کاهو و خیار
  • در طول روز: ۸ لیوان آب + ۲۰ دقیقه پیاده‌روی آرام

در بیشتر موارد، دفع در ۲۴ تا ۴۸ ساعت منظم‌تر می‌شود.

یبوست در سه‌ماهه‌های مختلف چه فرقی دارد؟

  • سه‌ماهه اول: بیشتر به‌خاطر پروژسترون، تهوع و کم‌آبی است. وعده‌های کوچک، آب جرعه‌جرعه و میوه‌های آبدار کمک‌کننده‌اند.
  • سه‌ماهه دوم و سوم: فشار رحم و قرص آهن علت اصلی است. قرص آهن را با معده پر و با نظر پزشک در ساعت مناسب بخورید و هیچ‌وقت بدون آب کافی فیبر زیاد نخورید.
  • ماه آخر: سنگینی و کم‌تحرکی بیشتر می‌شود. پیاده‌روی کوتاه بعد از غذا و خوابیدن به پهلوی چپ، فشار روی روده را کمتر می‌کند.

چه زمانی برای یبوست بارداری به پزشک مراجعه کنیم؟

یبوست ساده معمولاً خطرناک نیست، اما این علائم را جدی بگیرید:

  • بیش از ۴ تا ۵ روز کامل دفع ندارید
  • خون روشن در مدفوع، درد شدید مقعد یا بیرون‌زدگی هموروئید دارید
  • استفراغ، تب، درد شدید شکم یا کاهش حرکات جنین دارید
  • با اصلاح تغذیه ۱ هفته‌ای بهتر نشدید
  • وسوسه شدید برای مصرف شیاف، مسهل یا روغن کرچک دارید

شیاف گلیسیرین و شربت لاکتولوز فقط با تجویز پزشک زنان در بارداری استفاده می‌شوند، نه خودسرانه.

جمع‌بندی کاربردی

پس برای یبوست در بارداری چی بخوریم؟ ترکیب آلو بخارا، انجیر، میوه با پوست، سبزیجات، سوپ، نان سبوس‌دار، ماست پروبیوتیک، آب کافی و کمی روغن زیتون، بی‌خطرترین و موثرترین راه است. از نان سفید، چای پررنگ، فست‌فود و مسهل‌های گیاهی قوی مثل سنا و روغن کرچک دوری کنید. اگر فیبر را زیاد می‌کنید، حتماً آب را هم زیاد کنید و روزانه پیاده‌روی آرام داشته باشید. با همین سه‌ضلعی ساده، بیشتر یبوست‌های بارداری بدون دارو بهتر می‌شوند.

هشدار: این مطلب صرفاً جنبه اطلاع‌رسانی دارد و جایگزین ویزیت پزشک نیست. اگر بارداری پرخطر دارید، سابقه سقط، انقباض زودرس یا بیماری زمینه‌ای دارید، قبل از مصرف منظم هر ملین گیاهی با متخصص زنان مشورت کنید.

فرناز احمدبیگی

نویسنده مجله HealthPlanner

دیدگاه‌ها

ارسال دیدگاه