آیا برنج برای نقرس ضرر دارد؟ بررسی برنج سفید و قهوه‌ای

نقرس زمانی ایجاد می‌شود که مقدار اسیداوریک خون افزایش پیدا کند و کریستال‌های آن در مفاصل رسوب کنند. به همین دلیل، افراد مبتلا معمولاً درباره میزان پورین مواد غذایی، از جمله برنج، نگرانی دارند. خبر خوب این است که برنج به‌طور معمول جزو مواد غذایی ممنوع برای نقرس نیست و می‌توان آن را در مقدار متعادل مصرف کرد. برنج سفید پورین کمی دارد و برنج قهوه‌ای نیز با وجود پورین بیشتر، معمولاً در گروه غذاهای پرخطر قرار نمی‌گیرد. آنچه اهمیت بیشتری دارد، نوع برنج، اندازه وعده، کنترل وزن و غذاهایی است که همراه آن مصرف می‌شوند.

آیا برنج باعث افزایش اسیداوریک می‌شود؟

در بیشتر افراد، مصرف متعادل برنج به‌تنهایی باعث افزایش قابل‌توجه اسیداوریک یا شروع حمله نقرس نمی‌شود. کلینیک کلیولند برنج، پاستا و غلات را در گروه مواد غذایی سازگار با رژیم نقرس قرار داده است. برنج برخلاف گوشت قرمز، احشاء، بعضی ماهی‌ها و غذاهای دریایی، پورین زیادی ندارد.

بنابراین پاسخ کلی این است:

خیر؛ برنج برای بیشتر مبتلایان به نقرس ضرر ندارد، به‌شرط آنکه در مقدار متعادل و همراه با مواد غذایی مناسب مصرف شود.

برنج سفید برای نقرس بهتر است یا برنج قهوه‌ای؟

برنج سفید

برنج سفید در جدول مواد غذایی کم‌پورین قرار می‌گیرد و از نظر میزان پورین، معمولاً گزینه کم‌خطری برای مبتلایان به نقرس است. بااین‌حال، فیبر کمتری دارد و مصرف زیاد آن ممکن است کنترل قند خون و وزن را دشوارتر کند؛ دو عاملی که می‌توانند بر مدیریت نقرس اثر منفی داشته باشند.

برنج قهوه‌ای

برنج قهوه‌ای در بعضی جداول تغذیه‌ای در گروه مواد غذایی دارای پورین متوسط قرار گرفته است؛ اما همچنان غذای پرپورین محسوب نمی‌شود. بنیاد ملی کلیه مصرف غلات کامل، از جمله برنج قهوه‌ای، را به‌دلیل فیبر بیشتر و کمک به تنظیم قند خون ترجیح می‌دهد.

در نتیجه، برنج قهوه‌ای برای بسیاری از افراد انتخاب مغذی‌تری است؛ اما اگر پزشک به‌دلیل بیماری کلیوی یا شرایط گوارشی رژیم خاصی تعیین کرده، باید همان برنامه رعایت شود.

چگونه برنج را در رژیم نقرس مصرف کنیم؟

برای مصرف سالم‌تر برنج، این نکات را رعایت کنید:

• مقدار برنج را متعادل نگه دارید و از وعده‌های بسیار حجیم پرهیز کنید.
• در صورت امکان، بخشی از برنج سفید را با برنج قهوه‌ای یا سایر غلات کامل جایگزین کنید.
• برنج را با سبزیجات، لبنیات کم‌چرب یا منابع پروتئینی گیاهی مصرف کنید.
• از خوردن برنج همراه با مقدار زیاد گوشت قرمز، جگر، کله‌پاچه، ساردین و برخی غذاهای دریایی پرهیز کنید.
• همراه غذا نوشابه، آبمیوه صنعتی و نوشیدنی‌های شیرین مصرف نکنید؛ فروکتوز افزوده می‌تواند تولید اسیداوریک را افزایش دهد.
• آب کافی بنوشید، مگر اینکه پزشک به‌دلیل بیماری قلبی یا کلیوی محدودیت مایعات تعیین کرده باشد.

آیا ته‌دیگ و برنج چرب برای نقرس مضر است؟

ته‌دیگ یا برنج روغنی به‌دلیل پورین بالا مشکل‌ساز نیست، اما کالری و چربی بیشتری دارد. مصرف مکرر غذاهای پرکالری می‌تواند باعث اضافه‌وزن شود. اضافه‌وزن و اختلالات متابولیک با افزایش خطر ابتلا یا تشدید نقرس ارتباط دارند؛ بنابراین بهتر است برنج با روغن کم و بدون ته‌دیگ زیاد مصرف شود.

چه غذاهایی بیشتر از برنج نقرس را تشدید می‌کنند؟

در رژیم غذایی نقرس، محدود کردن این مواد مهم‌تر از حذف برنج است:

• گوشت‌های احشایی مانند جگر و کلیه
• مصرف زیاد گوشت قرمز
• ساردین، آنچوی، شاه‌ماهی و بعضی صدف‌ها
• عصاره و آب غلیظ گوشت
• نوشابه و نوشیدنی‌های حاوی فروکتوز افزوده
• الکل، به‌ویژه آبجو
• غذاهای بسیار فرآوری‌شده و پرکالری

نتیجه‌گیری

برنج برای نقرس ممنوع نیست و معمولاً باعث حمله نقرس نمی‌شود. برنج سفید پورین کمی دارد و برنج قهوه‌ای نیز با وجود پورین بیشتر، در مقدار متعادل قابل‌مصرف است. برای بیشتر افراد، برنج قهوه‌ای به‌دلیل فیبر بیشتر انتخاب مناسب‌تری محسوب می‌شود؛ اما اندازه وعده و ترکیب غذایی از نوع برنج مهم‌تر است.

رژیم غذایی می‌تواند به کنترل اسیداوریک کمک کند، ولی جایگزین داروهای تجویزشده برای نقرس نیست. افراد مبتلا به بیماری کلیوی، دیابت یا حملات مکرر نقرس بهتر است برنامه غذایی خود را با پزشک یا متخصص تغذیه تنظیم کنند.