بیماری ام اس؛ علائم اولیه‌ای که نباید نادیده بگیرید + راه‌های تشخیص و درمان

بیماری ام اس یا مولتیپل اسکلروزیس یکی از بیماری‌های سیستم عصبی مرکزی است که می‌تواند علائم بسیار متفاوتی ایجاد کند؛ از تاری دید، بی‌حسی و گزگز گرفته تا خستگی، ضعف عضلات و اختلال تعادل. همین تنوع علائم گاهی باعث می‌شود فرد در ابتدا نداند مشکل از کجاست یا نشانه‌های خود را به خستگی و استرس نسبت دهد. با این حال، داشتن یکی از این علائم به معنای ابتلای قطعی به ام اس نیست.

بیماری‌های مختلفی می‌توانند نشانه‌های مشابه ایجاد کنند و تشخیص MS نیازمند ارزیابی متخصص مغز و اعصاب، معاینه و معمولاً بررسی‌هایی مانند MRI است. امروزه درمان‌هایی وجود دارند که می‌توانند تعداد حملات را کاهش دهند و روند بیماری را در بسیاری از بیماران کنترل کنند.

بیماری ام اس چیست؟

بیماری ام اس (Multiple Sclerosis یا MS) نوعی بیماری سیستم عصبی مرکزی است که مغز و نخاع را درگیر می‌کند.

در این بیماری، سیستم ایمنی به اشتباه به بخش‌هایی از سیستم عصبی حمله می‌کند. یکی از مهم‌ترین اهداف این حمله، میلین است؛ پوششی که اطراف بسیاری از رشته‌های عصبی قرار دارد و به انتقال سریع و صحیح پیام‌های عصبی کمک می‌کند.

وقتی میلین دچار التهاب و آسیب می‌شود، انتقال پیام میان مغز، نخاع و سایر قسمت‌های بدن می‌تواند مختل شود. به همین دلیل علائم بیماری بسته به محل آسیب در سیستم عصبی بسیار متفاوت هستند.

برای مثال، درگیری مسیرهای بینایی ممکن است باعث مشکلات دید شود، در حالی که آسیب مسیرهای مربوط به حرکت یا حس می‌تواند به ضعف، بی‌حسی، گزگز یا اختلال تعادل منجر شود.

ام اس مخفف چیست؟

MS مخفف عبارت Multiple Sclerosis است که در فارسی معمولاً «مولتیپل اسکلروزیس» یا «ام اس» گفته می‌شود.

واژه Multiple به متعدد بودن مناطق درگیر و Sclerosis به ایجاد نواحی آسیب‌دیده یا اسکارمانند در سیستم عصبی اشاره دارد.

ام اس مستقیماً عضلات را بیمار نمی‌کند؛ بلکه آسیب در مسیرهای عصبی می‌تواند باعث شود فرمان‌های مغز به بخش‌های مختلف بدن به شکل طبیعی منتقل نشوند.

علائم بیماری ام اس چیست؟

علائم ام اس می‌توانند از فردی به فرد دیگر بسیار متفاوت باشند. حتی یک فرد ممکن است در دوره‌های مختلف بیماری نشانه‌های متفاوتی را تجربه کند.

از علائم شناخته‌شده MS می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• خستگی شدید و غیرعادی
• تاری دید یا مشکلات بینایی
• درد چشم در بعضی بیماران
• بی‌حسی یا گزگز دست، پا یا بخش‌های دیگر بدن
• ضعف عضلات
• گرفتگی، اسپاسم یا سفتی عضلات
• اختلال تعادل و هماهنگی حرکتی
• سرگیجه
• مشکلات راه رفتن
• مشکلات حافظه و تمرکز
• تکرر ادرار یا اختلال کنترل مثانه
• بعضی مشکلات جنسی

شدت، ترکیب و مدت این علائم در بیماران یکسان نیست.

اولین علائم ام اس چیست؟

پرسش درباره اولین نشانه ام اس بسیار رایج است، اما پاسخ واحدی برای همه افراد وجود ندارد.

بیماری ممکن است در یک فرد با اختلال بینایی آغاز شود و در فرد دیگری اولین نشانه به شکل بی‌حسی، ضعف یا اختلال تعادل ظاهر شود.

برخی نشانه‌هایی که ممکن است در مراحل ابتدایی دیده شوند عبارت‌اند از:

• تاری یا کاهش دید
• درد هنگام حرکت چشم
• بی‌حسی یا گزگز مداوم
• ضعف یک دست یا پا
• عدم تعادل
• دوبینی
• خستگی شدید
• سفتی یا اسپاسم عضلات

اما نکته بسیار مهم این است که این علائم اختصاصی ام اس نیستند. کمبود برخی ویتامین‌ها، بیماری‌های ستون فقرات، مشکلات عصب، میگرن و بسیاری از بیماری‌های دیگر می‌توانند نشانه‌هایی شبیه MS ایجاد کنند. به همین دلیل نمی‌توان تنها از روی علائم بیماری را تشخیص داد.

مشکلات بینایی در ام اس

یکی از علائمی که ممکن است در بیماری ام اس دیده شود، اختلال بینایی است.

برخی بیماران ممکن است دچار نوریت اپتیک یا التهاب عصب بینایی شوند. عصب بینایی اطلاعات را از چشم به مغز منتقل می‌کند و التهاب آن می‌تواند باعث کاهش یا تاری دید و درد چشم شود.

ممکن است علائم شامل موارد زیر باشند:

• تاری دید
• کاهش دید یک چشم
• درد چشم، به‌ویژه هنگام حرکت آن
• کاهش وضوح رنگ‌ها
• دوبینی در برخی انواع درگیری عصبی

البته هر تاری دید یا درد چشم به معنای ام اس نیست و بیماری‌های چشمی متعدد می‌توانند چنین علائمی داشته باشند.

آیا بی‌حسی و گزگز نشانه ام اس است؟

بی‌حسی و احساس سوزن‌سوزن شدن در قسمت‌های مختلف بدن از علائم احتمالی ام اس هستند. این احساس ممکن است در دست، پا، صورت یا بخش دیگری از بدن ایجاد شود.

اما گزگز دست و پا بسیار شایع است و می‌تواند در مشکلات دیگری مانند فشار روی عصب، بیماری‌های ستون فقرات، نوروپاتی و بعضی کمبودهای تغذیه‌ای نیز دیده شود.

به همین دلیل وجود گزگز به‌تنهایی برای تشخیص بیماری ام اس کافی نیست.

خستگی در بیماری ام اس

خستگی یکی از علائم شایع MS است و ممکن است بسیار شدیدتر از خستگی معمول پس از کار یا کم‌خوابی باشد. NHS خستگی شدید را در میان علائم رایج بیماری قرار می‌دهد.

برخی بیماران احساس می‌کنند حتی انجام فعالیت‌های ساده روزانه انرژی زیادی از آنها می‌گیرد.

با این حال خستگی دلایل بسیار زیادی دارد و به‌تنهایی نمی‌تواند معیار تشخیص ام اس باشد.

اگر خستگی شدید و طولانی همراه با علائم عصبی دیگری مانند بی‌حسی، مشکلات بینایی، ضعف یا اختلال تعادل ایجاد شده است، بهتر است برای بررسی علت به پزشک مراجعه شود.

بیماری ام اس در زنان

زنان بیشتر از مردان در معرض ابتلا به ام اس هستند و بیماری بیشتر در سنین جوانی و میانسالی تشخیص داده می‌شود. NHS سن ۲۰ تا ۵۰ سال و زن بودن را از عوامل مرتبط با احتمال بیشتر ابتلا معرفی می‌کند.

با این حال علائم اصلی ام اس در زنان و مردان اساساً مشابه است.

علائم احتمالی در زنان نیز ممکن است شامل موارد زیر باشند:

• خستگی
• اختلال دید
• بی‌حسی و گزگز
• ضعف عضلانی
• اختلال تعادل
• اسپاسم عضلات
• مشکلات مثانه
• تغییرات شناختی
• مشکلات جنسی

بنابراین عباراتی مانند «علامت قطعی ام اس در زنان» از نظر پزشکی دقیق نیستند؛ هیچ نشانه منفردی وجود ندارد که بتوان فقط با مشاهده آن MS را تشخیص داد.

علت بیماری ام اس چیست؟

علت دقیق ایجاد ام اس هنوز به طور کامل مشخص نشده است.

آنچه مشخص است این است که سیستم ایمنی در این بیماری به بافت‌های سیستم عصبی مرکزی و به‌ویژه میلین حمله می‌کند. احتمالاً ترکیبی از زمینه ژنتیکی و عوامل محیطی در ایجاد استعداد بیماری نقش دارند.

برخی عواملی که با احتمال بیشتر ابتلا ارتباط دارند شامل موارد زیر هستند:

• زن بودن
• سنین حدود ۲۰ تا ۵۰ سال
• داشتن پدر، مادر، خواهر یا برادر مبتلا به MS
• سیگار کشیدن
• سابقه ابتلا به ویروس اپشتین بار یا EBV

وجود یکی از این عوامل به معنای ابتلای حتمی به ام اس نیست.

آیا ام اس ارثی است؟

ام اس را نمی‌توان یک بیماری ارثی ساده دانست که مستقیماً از والدین به فرزند منتقل شود.

با این حال داشتن بستگان نزدیک مانند پدر، مادر، خواهر یا برادر مبتلا می‌تواند با احتمال بیشتر بیماری همراه باشد. این موضوع نشان می‌دهد زمینه ژنتیکی در استعداد ابتلا نقش دارد، اما ژنتیک تنها عامل بیماری نیست.

بنابراین اگر یکی از والدین MS داشته باشد، به این معنا نیست که فرزند او حتماً در آینده به بیماری مبتلا خواهد شد.

آیا بیماری ام اس واگیردار است؟

خیر. بیماری ام اس مسری یا واگیردار نیست.

MS ناشی از حمله غیرطبیعی سیستم ایمنی به اجزای سیستم عصبی مرکزی است و از طریق تماس، زندگی مشترک، تنفس، غذا یا ارتباط روزمره از فردی به فرد دیگر منتقل نمی‌شود.

انواع بیماری ام اس

الگوی بیماری در همه بیماران یکسان نیست. NHS سه نوع اصلی را معرفی می‌کند.

ام اس عودکننده و فروکش‌کننده

Relapsing-Remitting MS یا RRMS با دوره‌هایی از تشدید علائم یا «عود» و سپس دوره‌هایی از بهبود نسبی یا کامل مشخص می‌شود.

در فاصله میان حملات ممکن است فرد برای مدت طولانی علائم جدیدی نداشته باشد یا بخشی از علائم قبلی بهتر شوند. این نوع، الگوی تشخیصی اولیه بسیاری از بیماران است.

ام اس پیشرونده ثانویه

بعضی افرادی که ابتدا RRMS دارند ممکن است در ادامه وارد مرحله‌ای شوند که علائم به مرور و به شکل پایدارتر تشدید شوند.

به این وضعیت Secondary Progressive MS یا SPMS گفته می‌شود.

ام اس پیشرونده اولیه

در Primary Progressive MS یا PPMS علائم معمولاً از آغاز بیماری به‌تدریج بیشتر می‌شوند و الگوی مشخص حمله و بهبودی کامل مانند RRMS وجود ندارد.

این نوع نسبت به فرم عودکننده کمتر شایع است.

حمله ام اس چیست؟

در برخی انواع بیماری، علائم عصبی جدید ایجاد می‌شوند یا علائم قدیمی به طور قابل توجهی تشدید می‌شوند. به این دوره‌ها عود، حمله یا Relapse گفته می‌شود.

پس از حمله ممکن است علائم به طور کامل یا نسبی بهبود یابند و فرد وارد دوره فروکش یا Remission شود.

هر بدتر شدن کوتاه‌مدت علائم لزوماً به معنای حمله جدید نیست؛ به همین دلیل بیمار نباید بدون مشورت با تیم درمانی، درمان خود را تغییر دهد.

بیماری ام اس چگونه تشخیص داده می‌شود؟

یکی از مهم‌ترین نکات این است که هیچ آزمایش واحدی وجود ندارد که به‌تنهایی بیماری ام اس را تشخیص دهد.

متخصص مغز و اعصاب معمولاً مجموعه‌ای از اطلاعات را کنار هم قرار می‌دهد:

• شرح حال و زمان شروع علائم
• معاینه عصبی
• بررسی قدرت عضلات
• بررسی تعادل و هماهنگی
• آزمایش رفلکس‌ها
• ارزیابی حس و بینایی
• MRI مغز و گاهی نخاع
• برخی آزمایش‌های خون
• در بعضی بیماران بررسی مایع مغزی نخاعی
• در شرایط خاص بررسی پتانسیل‌های برانگیخته

هم‌زمان باید برخی بیماری‌های دیگری که می‌توانند علائم مشابه داشته باشند نیز کنار گذاشته شوند.

MRI در تشخیص بیماری ام اس

MRI یکی از مهم‌ترین ابزارهای بررسی MS است.

MRI می‌تواند مناطقی از مغز یا نخاع را که دچار آسیب‌های سازگار با بیماری‌های دمیلینه‌کننده شده‌اند نشان دهد. متخصص مغز و اعصاب محل، شکل و الگوی ضایعات را در کنار علائم و سایر یافته‌ها بررسی می‌کند.

اما مشاهده چند لکه سفید در MRI به‌تنهایی به معنای ابتلای قطعی به ام اس نیست.

بسیاری از تغییرات MRI ممکن است دلایل دیگری داشته باشند. به همین دلیل تفسیر تصاویر باید توسط پزشک و همراه با معاینه و سایر نتایج انجام شود. وجود «لکه در MRI» به‌تنهایی نباید موجب خودتشخیصی MS شود.

آزمایش مایع نخاعی برای ام اس

در بعضی بیماران متخصص ممکن است لومبار پانکچر یا نمونه‌گیری از مایع مغزی نخاعی را درخواست کند.

نمونه مایع از قسمت پایین کمر گرفته شده و از نظر بعضی نشانه‌های فعالیت سیستم ایمنی بررسی می‌شود. بررسی باندهای الیگوکلونال یکی از آزمایش‌هایی است که ممکن است در فرایند تشخیص مورد استفاده قرار گیرد.

این آزمایش برای همه افراد مشکوک به MS الزامی نیست و تصمیم درباره انجام آن به وضعیت بیمار و نتایج سایر بررسی‌ها بستگی دارد.

آزمایش خون و بیماری ام اس

یک آزمایش خون ساده وجود ندارد که با مثبت یا منفی شدن آن بتوان MS را قطعی تشخیص داد.

با این حال پزشک ممکن است آزمایش خون درخواست کند تا بعضی بیماری‌ها و مشکلات دیگری که علائمی شبیه ام اس ایجاد می‌کنند بررسی یا رد شوند.

بنابراین طبیعی بودن آزمایش خون به‌تنهایی ام اس را رد نمی‌کند و غیرطبیعی بودن یک آزمایش نیز الزاماً به معنی MS نیست.

آیا بیماری ام اس درمان دارد؟

در حال حاضر درمانی که بتواند در همه بیماران ام اس را به‌طور کامل و دائمی از بین ببرد وجود ندارد.

اما این به معنای «غیرقابل درمان بودن» بیماری از نظر کنترل پزشکی نیست. درمان‌های امروزی می‌توانند تعداد و شدت برخی حملات را کاهش دهند، روند بیماری را در بسیاری از افراد کند کنند و به مدیریت علائم کمک کنند.

درمان هر بیمار به عواملی مانند نوع بیماری، فعالیت MS، سن، شرایط پزشکی، برنامه بارداری و پاسخ به درمان قبلی بستگی دارد.

داروهای تعدیل‌کننده بیماری ام اس

بخش مهمی از درمان MS، داروهایی هستند که به آنها Disease-Modifying Therapies یا DMTs گفته می‌شود.

این داروها مستقیماً برای درمان یک علامت مانند درد یا خستگی تجویز نمی‌شوند؛ هدف آنها کاهش فعالیت بیماری است.

شواهد نشان می‌دهد استفاده مناسب و مداوم از درمان‌های تعدیل‌کننده بیماری می‌تواند تعداد عودها را کاهش دهد و به کند شدن پیشرفت ناتوانی و محدود کردن التهاب جدید کمک کند.

DMTها می‌توانند به شکل‌های مختلفی در دسترس باشند، از جمله:

• داروهای خوراکی
• داروهای تزریقی
• درمان‌های تزریقی داخل وریدی یا انفوزیون

انتخاب دارو باید توسط متخصص مغز و اعصاب انجام شود، زیرا میزان اثربخشی، عوارض، نیاز به آزمایش‌های پایش و محدودیت‌های هر درمان متفاوت است.

درمان حمله ام اس

در بعضی حملات، پزشک ممکن است از داروهای کورتیکواستروئیدی برای کاهش التهاب و کمک به بهبود سریع‌تر علائم استفاده کند.

اما هر احساس خستگی، بی‌حسی یا بدتر شدن موقت علائم نیاز به کورتون ندارد.

مصرف خودسرانه کورتون می‌تواند عوارض داشته باشد و تشخیص اینکه آیا فرد واقعاً دچار عود شده است یا خیر باید توسط پزشک انجام شود.

درمان علائم بیماری ام اس

علاوه بر کنترل خود بیماری، ممکن است برای مشکلات مختلف درمان جداگانه‌ای نیاز باشد.

برای مثال درمان و توانبخشی می‌توانند برای موارد زیر مورد استفاده قرار گیرند:

• اسپاسم و سفتی عضلات
• درد
• خستگی
• مشکلات راه رفتن
• اختلال تعادل
• مشکلات مثانه و روده
• مشکلات حافظه و تمرکز
• اضطراب یا افسردگی
• اختلال عملکرد جنسی

فیزیوتراپی، کاردرمانی، توانبخشی شناختی و در صورت نیاز وسایل کمک‌حرکتی نیز می‌توانند بخشی از برنامه درمانی باشند.

آیا ورزش برای بیماران ام اس مفید است؟

فعالیت بدنی متناسب با وضعیت بیمار می‌تواند بخشی از برنامه مراقبتی افراد مبتلا به MS باشد و فیزیوتراپی نیز در مدیریت مشکلات حرکت و عضلات کاربرد دارد.

نوع و شدت ورزش باید با توانایی فرد هماهنگ باشد.

برای فردی که اختلال تعادل یا ضعف قابل توجه دارد، برنامه ورزشی باید طوری تنظیم شود که خطر افتادن یا آسیب کاهش یابد. در چنین شرایطی نظر فیزیوتراپیست می‌تواند کمک‌کننده باشد.

هدف، حفظ بیشترین میزان ممکن از تحرک و استقلال بیمار است، نه انجام تمرین‌های سنگین بدون توجه به شرایط جسمی.

تغذیه در بیماری ام اس

یک ماده غذایی خاص وجود ندارد که بتواند بیماری ام اس را درمان کند.

رژیم غذایی باید بخشی از یک سبک زندگی سالم باشد و در صورت وجود مشکلات دیگری مانند اضافه‌وزن، بیماری قلبی یا مشکلات بلع، متناسب با شرایط فرد تنظیم شود. منابع پزشکی نیز بر تغذیه مناسب در کنار سایر اجزای مراقبت تأکید می‌کنند.

افراد مبتلا نباید داروهای خود را با رژیم‌های موسوم به «درمان قطعی ام اس»، مکمل‌های ناشناخته یا توصیه‌های بدون پشتوانه جایگزین کنند.

همچنین مصرف مکمل‌ها، از جمله ویتامین‌ها، بهتر است با نظر پزشک انجام شود تا از دریافت دوزهای غیرضروری یا تداخل با درمان جلوگیری شود.

آیا گرما علائم ام اس را بدتر می‌کند؟

در برخی بیماران، افزایش دمای بدن می‌تواند به‌طور موقت برخی علائم عصبی موجود را پررنگ‌تر کند. منابع MedlinePlus نیز توصیه می‌کنند افرادی که به گرما حساس هستند از گرمای بیش از اندازه، حمام بسیار داغ یا سونا پرهیز کنند.

این تشدید موقت الزاماً به معنای ایجاد آسیب جدید یا حمله جدید MS نیست.

اگر علائم جدید یا شدید ایجاد شده‌اند، بهتر است موضوع با تیم درمانی مطرح شود.

بیماری ام اس و حافظه

MS می‌تواند در بعضی افراد بر عملکردهای شناختی مانند تمرکز، حافظه و سرعت پردازش اطلاعات تأثیر بگذارد.

این مشکلات در همه بیماران ایجاد نمی‌شوند و شدت آنها نیز متفاوت است.

در صورت ایجاد اختلال شناختی، توانبخشی شناختی و راهکارهایی برای مدیریت حافظه و تمرکز می‌توانند بخشی از مراقبت بیمار باشند.

آیا استرس باعث ام اس می‌شود؟

علت اصلی MS هنوز کاملاً مشخص نشده و نمی‌توان استرس را به‌عنوان علت مستقیم و قطعی بیماری معرفی کرد. منابع معتبر، بیماری را حاصل حمله سیستم ایمنی به سیستم عصبی می‌دانند و نقش مجموعه‌ای از عوامل ژنتیکی و محیطی را مطرح می‌کنند.

بنابراین نسبت دادن ابتلای فرد به یک دوره استرس یا فشار روانی از نظر علمی دقیق نیست.

در عین حال مدیریت استرس، خواب و سلامت روان می‌تواند برای کیفیت زندگی فرد مبتلا اهمیت داشته باشد.

آیا ام اس باعث فلج شدن می‌شود؟

مسیر بیماری در افراد مختلف بسیار متفاوت است.

تشخیص MS به این معنا نیست که فرد حتماً در آینده فلج خواهد شد یا نیاز به ویلچر پیدا می‌کند. برخی افراد تأثیر محدودی از بیماری بر زندگی روزمره تجربه می‌کنند، در حالی که گروهی دیگر ممکن است با مشکلات حرکتی جدی‌تری مواجه شوند.

امروزه درمان‌های تعدیل‌کننده بیماری با هدف کاهش حملات و کند کردن پیشرفت ناتوانی استفاده می‌شوند.

بنابراین نمی‌توان آینده بیماری یک فرد را صرفاً براساس تشخیص اولیه پیش‌بینی کرد.

طول عمر بیماران ام اس چقدر است؟

ام اس معمولاً به معنای کوتاه بودن شدید عمر نیست.

بیشتر افراد مبتلا به MS تا سنین بالا زندگی می‌کنند، هرچند میانگین امید به زندگی ممکن است چند سال کمتر از جمعیت عمومی باشد. همچنین بهبود درمان‌ها باعث شده چشم‌انداز کیفیت زندگی بیماران نسبت به گذشته بهتر شود.

شرایط هر فرد متفاوت است و وضعیت بیماری، بیماری‌های همراه، سبک زندگی و مراقبت پزشکی می‌توانند در سلامت بلندمدت نقش داشته باشند.

آیا بیماری ام اس کشنده است؟

MS در اغلب موارد به شکل یک بیماری مزمن مدیریت می‌شود و بسیاری از افراد سال‌ها و دهه‌ها با آن زندگی می‌کنند.

بنابراین شنیدن تشخیص ام اس نباید با این تصور همراه باشد که بیماری الزاماً به مرگ زودهنگام منجر خواهد شد.

تمرکز اصلی درمان بر کنترل فعالیت بیماری، پیشگیری از ناتوانی تا حد امکان و حفظ کیفیت زندگی است.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنیم؟

اگر برای اولین بار علائم عصبی مداومی مانند موارد زیر را تجربه می‌کنید، بهتر است برای بررسی علت به پزشک مراجعه کنید:

• کاهش یا تاری دید بدون علت مشخص
• بی‌حسی مداوم بخشی از بدن
• ضعف دست یا پا
• اختلال جدید در تعادل
• دوبینی
• مشکلات هماهنگی حرکتی
• ترکیبی از چند علامت عصبی غیرعادی

وجود این علائم لزوماً به معنی MS نیست؛ اما نیاز به بررسی دارند.

نکته مهم: اگر ضعف یا بی‌حسی یک‌طرفه بدن، اختلال ناگهانی بینایی یا مشکل ناگهانی در تعادل ایجاد شده است، نباید آن را خودسرانه به ام اس نسبت داد؛ این علائم می‌توانند نشانه سکته مغزی باشند و نیاز به ارزیابی فوری پزشکی دارند.

سوالات متداول درباره بیماری ام اس

سخن پایانی

بیماری ام اس یک بیماری مزمن سیستم عصبی مرکزی است که در آن سیستم ایمنی به اشتباه به اجزایی مانند میلین حمله می‌کند و در نتیجه انتقال پیام‌های عصبی ممکن است مختل شود. به همین دلیل علائمی مانند اختلال دید، بی‌حسی و گزگز، ضعف، خستگی، اسپاسم عضلات، اختلال تعادل و مشکلات مثانه می‌توانند ایجاد شوند.

اما یکی از مهم‌ترین نکاتی که باید درباره MS بدانیم این است که هیچ‌کدام از این علائم به‌تنهایی نشانه قطعی بیماری نیستند. تشخیص توسط متخصص مغز و اعصاب و با بررسی شرح حال، معاینه، MRI و در صورت نیاز آزمایش‌های تکمیلی انجام می‌شود.

در حال حاضر درمان قطعی برای حذف کامل بیماری وجود ندارد، اما این تصویر با گذشته بسیار متفاوت است. داروهای تعدیل‌کننده بیماری می‌توانند در بسیاری از بیماران تعداد عودها را کاهش دهند و به کند کردن پیشرفت ناتوانی کمک کنند. درمان علائم، فیزیوتراپی، توانبخشی و پیگیری منظم نیز نقش مهمی در حفظ کیفیت زندگی دارند.

بنابراین تشخیص ام اس به معنای پایان زندگی فعال نیست. مسیر بیماری در هر فرد متفاوت است و درمان زودهنگام و پیگیری منظم توسط متخصص می‌تواند نقش مهمی در مدیریت آن داشته باشد.